De stenen zwijgen; het verhaal wordt verteld
‘Vrijheid is een werkwoord’
We beschouwen vrijheid waarin we vandaag de dag kunnen leven als volstrekt normaal, maar laten we niet vergeten dat deze vrijheid volstrekt niet vanzelfsprekend is. De vrijheid is in het verleden hevig bevochten en er zijn in die strijd heel veel slachtoffers gevallen. Het is belangrijk dat zowel huidige als toekomstige generaties zich dit (blijven) realiseren. We hopen dat deze generaties die vrijheid zullen koesteren en zich blijven inzetten om deze uit te dragen. Met ons Bezoekersinformatiecentrum willen we bijdragen aan een juiste waardering voor deze unieke prestatie. Op 17 april 2025 werd het startsein gegeven voor de bouw van het Bezoekerscentrum aan de Ruytershoveweg in Bergen op Zoom.
Verwacht wordt de eerste bezoekers in het voorjaar 2026 te kunnen ontvangen. Onze missie is om zoveel mogelijk mensen kennis te laten nemen van de gebeurtenissen op deze plek in de Tweede Wereldoorlog.
Wat kun je hier verwachten?
Het bezoekersinformatiecentrum gaat op een impactvolle manier verhalen vertellen van de geschiedenis die zich afspeelde in West-Brabant ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Denk daarbij aan de Slag om de Schelde en de bevrijding van Zuid-West-Nederland. In het bezoekersinformatiecentrum zal aandacht zijn voor de betekenis van de inzet van de soldaten in het verleden voor het heden en de toekomst: vrede en vrijheid zijn immers niet vanzelfsprekend
Het bezoekersinformatiecentrum moet geen museum worden, maar een herdenkings- en ontmoetingsplek met ruimte voor beleving, inleving en educatie. Een plek die raakt en zorgt voor bewustwording.
Ons streven? Zo’n 30.000 bezoekers per jaar verwelkomen in het bezoekerscentrum tussen de erebegraafplaatsen in Bergen op Zoom.
(Lees hier meer over het ontwerp, de plaats, de vorm, de inhoud en de realisatie)
Het ontwerp
Voor het bijzondere ontwerp van dit bezoekersinformatiecentrum heeft een selectie plaatsgevonden uit diverse architecten(bureaus).
Gekozen is voor het ontwerp van het architectenbureau Grassodenridder Architecten. Dit ontwerp past goed in het landschap, een bosgebied, en zal indruk maken op de bezoeker. Het wordt een ingetogen gebouw dat door spiegelende wanden één wordt met het bos. Een groen dak versterkt dat nog eens...
Ruimte voor educatie en reflectie
Wat is er gebeurd? Waarom waren er zoveel slachtoffers? Wie waren deze mensen die vielen voor onze vrijheid? Het ontwerp biedt flexibele ruimte om antwoorden op deze vragen te geven zonder de sereniteit van de plek in gevaar te brengen. Of het nu gaat om veteranen, familieleden of andere bezoekers, het bezoek zal bij iedereen een onvergetelijke indruk achterlaten.
De elementen van het ontwerp vormen samen een ensemble; een samenhangend geheel van de ingang aan de Ruytershoveweg, via de “beukenkathedraal” en het “sleutelgat” tot aan het bezoekersinformatiecentrum.
Kathedraal
Tussen de grote open ruimtes van de begraafplaatsen vormen oude rijen statige beukenbomen het interieur van een natuurlijke kathedraal. In het plan wordt aan deze “kathedraal” een meer concrete en leesbare vorm gegeven door architectonische elementen te gebruiken. Eén van de elementen die wordt toegevoegd is een toegangsportaal aan de Ruytershoveweg. Deze theatrale poort van cortenstaal geeft het bezoekersinformatiecentrum een duidelijk zichtbare plaats op de weg tussen de erevelden.
Het “schip”
In het “schip” van de kathedraal voegen we, zonder de beuken aan te tasten, lamellen van cortenstaal toe. Hierop staat een aantal teksten die ook op bepaalde grafzerken op de erevelden te lezen zijn. Hiermee ontstaat een midden gang door het schip van de kathedraal die de bezoeker een geleidelijke en leerzame overgang biedt tussen de drukte van de verkeersweg naar de rust van het bezoekersinformatiecentrum.
De vorm
De gebogen gevel van het Bezoekerscentrum vindt zijn oorsprong in de “omhelzing” van het “sleutelgat”. Deze gevel is gespiegeld over beide zichtlijnen. De drie gebogen gevels omsluiten samen één grote doorlopende ruimte die visueel doorloopt in de omgeving via de ‘open’ hoeken. Er ontstaat een ‘omgekeerde’ cirkel die, net als het ‘sleutelgat’, continuïteit bevordert. In het hart van de BIC bevindt zich een cirkelvormige ruimte waar rond een natuurlijke circulatie wordt gecreëerd. Deze circulatie verbindt drie gelijke, vrij indeelbare ruimtes met elk een eigen zicht op het bos en de aangrenzende erevelden. De drie equivalente ruimtes worden onderverdeeld in een aantal thema’s. De Slag om de Schelde, gesneuvelde soldaten, Faces to Graves, CWGC en dilemma’s, doorgetrokken naar de huidige en toekomstige tijd. Speciaal wordt een ruimte gecreëerd voor educatie aan jongeren en voor ontvangsten bij speciale gelegenheden.
De kern van het gebouw creëert een ruimte voor stilte en reflectie.
Plaats van het bezoekersinformatiecentrum
De locatie voor het bezoekersinformatiecentrum is achter het ‘sleutelgat’ en de ‘kathedraal’. De locatie is direct zichtbaar via het toegangsportaal aan de Ruytershoveweg en ligt in het verlengde van de centrale as van het ‘schip’.
De cirkelvormige ruimte gevormd door de hoge beuken (ook wel het “sleutelgat” genoemd) heeft een cultuurhistorische waarde omdat van hieruit de slachtoffers naar hun laatste rustplaats werden gebracht. Door de ligging en de vorm van het bezoekersinformatiecentrum wordt deze bijzondere cirkelvormige ruimte benadrukt, alsof het gebouw het “omarmt”.
Vanuit deze centrale ruimte betreedt de bezoeker het bezoekersinformatiecentrum. De ronde gevel laat ook toe om zichtlijnen te creëren vanuit het bezoekersinformatiecentrum naar de aangrenzende erevelden en het omringende groen. Op deze manier kan men ook vanuit de binnenkant van het bezoekersinformatiecentrum, op gepaste afstand, verbonden blijven met de laatste rustplaats van de slachtoffers.